Το κορίτσι που εξαφανίστηκε – Κριτική βιβλίου

Το Κορίτσι που εξαφανίστηκε ξεκινά με την εξαφάνιση της Έιμι την ημέρα της επετείου του γάμου της με τον Νικ. Όσο η έρευνα προχωρά, οι αποκαλύψεις διαδέχονται η μία την άλλη και τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται αρχικά.

Συγγραφέας: Gillian Flynn

Εκδοτικός: Μεταίχμιο

Η ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΜΑΤΙΑ

Πίσω από την ιστορία της εξαφάνισης κρύβεται κάτι πολύ βαθύτερο: μια μελέτη πάνω στις σχέσεις, στη χειραγώγηση, στην εικόνα που παρουσιάζουμε στους άλλους και στη σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης φύσης.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του βιβλίου είναι ότι και οι δύο αφηγητές είναι αναξιόπιστοι. Δεν μπορούμε να εμπιστευτούμε ούτε τον Νικ ούτε την Έιμι. Κάθε φορά που πιστεύουμε πως έχουμε καταλάβει την αλήθεια, κάτι αλλάζει. Και τελικά συνειδητοποιούμε πως η αλήθεια εξαρτάται από το ποιος αφηγείται την ιστορία.

Κάθε ιστορία έχει δύο πλευρές, ή και περισσότερες. Ο τρόπος που βλέπουμε τους άλλους επηρεάζεται πάντα από τη δική μας οπτική, τις δικές μας ανασφάλειες, τις δικές μας επιθυμίες. Η Gillian Flynn παίζει συνεχώς με αυτή την ιδέα, αφήνοντας μας να αμφιβάλλουμε για όλους και για όλα.

Οι δύο πρωταγωνιστές είναι ταυτόχρονα θύτες και θύματα. Άνθρωποι πληγωμένοι, χειριστικοί, εγωιστές, ανασφαλείς. Άνθρωποι που πληγώνουν και πληγώνονται. Και τα όρια ανάμεσα σε αυτούς τους ρόλους είναι εξαιρετικά δυσδιάκριτα.

Η Έιμι αψηφά τον στερεοτυπικό ρόλο του «καλού κοριτσιού». Δεν είναι η ευάλωτη γυναίκα που χρειάζεται προστασία. Είναι η «κακιά» της ιστορίας. 

Παράλληλα, μέσα από τον χαρακτήρα της ασκείται μια έντονη κριτική στην έννοια του «cool girl». Στην ανάγκη πολλών γυναικών να γίνουν αρεστές στους άντρες, να προσαρμόσουν την προσωπικότητά τους στις αντρικές προσδοκίες, να δείχνουν πάντα εύκολες, χαλαρές, επιθυμητές. Η Έιμι γνωρίζει πολύ καλά αυτόν τον ρόλο και τον χρησιμοποιεί συνειδητά. Ίσως γιατί βαθιά μέσα της γνωρίζει πως η κοινωνία αγαπά περισσότερο την εικόνα μιας γυναίκας παρά την πραγματική της προσωπικότητα.

Η ίδια είναι ένας χαρακτήρας χωρίς ενσυναίσθηση. Χειραγωγεί εύκολα τους άλλους, γιατί δεν βλέπει τους ανθρώπους ως ισότιμες υπάρξεις αλλά ως εργαλεία. Θέλει να ελέγχει, να καθορίζει τις εξελίξεις, να έχει πάντα την εξουσία. Και παρότι είναι εξαιρετικά έξυπνη, χρησιμοποιεί το μυαλό της με καταστροφικό τρόπο. Δεν αγαπά πραγματικά ούτε τον ίδιο της τον εαυτό, και αυτό φαίνεται πίσω από κάθε πράξη της.

Από την άλλη πλευρά, ο Νικ είναι ένας χαρακτήρας πολύ διαφορετικός αλλά εξίσου προβληματικός. Είναι ανασφαλής, μη ειλικρινής και συναισθηματικά απόμακρος. Συχνά μοιάζει παθητικός, σαν να αφήνει τα γεγονότα να τον παρασύρουν χωρίς να αναλαμβάνει πραγματικά ευθύνη. Και ίσως αυτό είναι που τελικά τον κάνει συνένοχο. Στο τέλος, αντί να απομακρυνθεί από το αρρωστημένο παιχνίδι της Έιμι, προσαρμόζεται στους κανόνες του. Επιλέγει να μείνει μέσα σε αυτό.

Ενδιαφέρον έχει και η σχέση της Έιμι με τους γονείς της. Παρότι οι ίδιοι πιθανότατα δεν συνειδητοποιούν την ευθύνη τους, φαίνεται καθαρά πως επηρέασαν βαθιά τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς της. Η ανάγκη για τελειότητα, η πίεση της εικόνας, η αίσθηση ότι πρέπει πάντα να ανταποκρίνεται σε έναν ρόλο, όλα αυτά φαίνεται να έχουν ρίζες στην παιδική της ηλικία.

Το Κορίτσι που εξαφανίστηκε είναι ένα ψυχολογικό θρίλερ. Η ένταση δεν δημιουργείται από σκηνές ωμής βίας, αλλά από το μυαλό των χαρακτήρων, από τα παιχνίδια εξουσίας, από τη διαρκή αίσθηση πως κανείς δεν λέει την αλήθεια.

Οι συνεχείς ανατροπές είναι από τα πιο δυνατά στοιχεία του βιβλίου. Κάθε φορά που νόμιζα ότι μπορούσα να προβλέψω την εξέλιξη, η ιστορία άλλαζε κατεύθυνση.

Σημαντικό ρόλο παίζουν και τα μικρά κεφάλαια, που βοηθούν πολύ στον ρυθμό της αφήγησης. Ακόμα και όταν ένιωθα ότι το βιβλίο θα μπορούσε να είναι πιο σύντομο, τα μικρά κεφάλαια έκαναν την ανάγνωση πιο ενδιαφέρουσα. 

Το Κορίτσι που εξαφανίστηκε σε αφήνει να αναρωτιέσαι για τις σχέσεις, για την εικόνα που κατασκευάζουμε, για το πόσο εύκολα μπορεί κάποιος να χειραγωγήσει τους άλλους όταν ξέρει ακριβώς τι θέλουν να δουν.

Και ίσως αυτό να είναι που κάνει το βιβλίο τόσο ενδιαφέρον: δεν μιλά τελικά μόνο για ένα έγκλημα, αλλά για τους ρόλους που παίζουμε καθημερινά και για το πόσο επικίνδυνο μπορεί να γίνει το παιχνίδι των προσδοκιών.

Μέσα από τις δύο διαφορετικές αφηγήσεις, του Νικ και της Έιμι, καλουμαστε να ανακαλύψουμε την αλήθεια, γνωρίζοντας όμως πως και οι δύο αφηγητές είναι βαθιά αναξιόπιστοι. Το βιβλίο Το Κορίτσι που εξαφανίστηκε δεν εστιάζει τόσο στη βία όσο στην ψυχολογική ένταση, στη χειραγώγηση και στις τοξικές δυναμικές μιας σχέσης.

Ένα βιβλίο που με κέρδισε σταδιακά και όχι από τις πρώτες σελίδες. Επίσης, θεωρώ πως θα μπορούσε να είναι μικρότερο σε έκταση. Υπήρχαν σημεία όπου η αφήγηση ένιωσα πως επαναλαμβάνεται ή τραβά περισσότερο απ’ όσο χρειάζεται. Παρ’ όλα αυτά, ακόμα και έτσι, πιστεύω ότι αξίζει να διαβαστεί. 

Διαβάστε επίσης: Άγνωστες λέξεις – Κριτική βιβλίου