Πέρσες – Κριτική θεάτρου

Οι Πέρσες του Αισχύλου διαδραματίζονται στα Σούσα, την πρωτεύουσα της Περσικής Αυτοκρατορίας. Εκεί, η Άτοσσα, μητέρα του Ξέρξη, και ο Χορός των γερόντων περιμένουν νέα από τον περσικό στρατό, ο οποίος έχει εκστρατεύσει εναντίον της Ελλάδας.

Ένας αγγελιοφόρος φτάνει στα ανάκτορα και ανακοινώνει την καταστροφική ήττα των Περσών στη ναυμαχία της Σαλαμίνας. Περιγράφει τις απώλειες του περσικού στρατού και την καταστροφή του στόλου.

Η Άτοσσα ζητά να μάθει περισσότερα για την τύχη του γιου της. Στη συνέχεια εμφανίζεται το φάντασμα του Δαρείου, του νεκρού βασιλιά της Περσίας και πατέρα του Ξέρξη. Ο Δαρείος πληροφορείται την ήττα και εξηγεί ότι η υπερβολική φιλοδοξία και η ύβρη του Ξέρξη οδήγησαν στην καταστροφή.

Ο Ξέρξης επιστρέφει τελικά στα Σούσα, έχοντας επιβιώσει από την εκστρατεία. Βρίσκεται αντιμέτωπος με τις συνέπειες της ήττας και θρηνεί μαζί με τον Χορό για την καταστροφή του περσικού στρατού.

Η ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΜΑΤΙΑ

Οι Πέρσες είναι ένα έργο που εξακολουθεί να μπορεί να είναι επίκαιρο. Η συγκεκριμένη παράσταση επιχείρησε να αναδείξει κυρίως την αντιπολεμική διάσταση του έργου και να τη συνδέσει με τους πολέμους που εξακολουθούν να μαίνονται σήμερα. Ωστόσο, προσωπικά θεωρώ ότι αυτή η προσπάθεια δεν πέτυχε στον βαθμό που θα μπορούσε.

Θα ξεκινήσω όμως από τα θετικά στοιχεία της παράστασης, γιατί υπήρχαν αρκετά πράγματα που ξεχώρισα.

Πρώτα απ’ όλα, μου άρεσε ιδιαίτερα η κινησιολογία του Χορού. Οι κινήσεις του αποτελούσαν σημαντικό μέρος της συνολικής εικόνας και δημιουργούσαν μια ιδιαίτερη δυναμική στη σκηνή. Σε ένα έργο όπου ο Χορός έχει τόσο σημαντική παρουσία, η κινησιολογία μπορεί να ενισχύσει τη δραματικότητα του έργου.

Θετική ήταν και η ερμηνεία του Ρόιλου στον ρόλο του Ξέρξη. Κατάφερε να αποδώσει έναν άνθρωπο που επιστρέφει ηττημένος και βρίσκεται αντιμέτωπος με τις συνέπειες των επιλογών του.

Ξεχώρισα επίσης την ερμηνεία του Σβήγκου ως Αγγελιοφόρου. Ο ρόλος του είναι ιδιαίτερα σημαντικός στην τραγωδία, καθώς είναι εκείνος που μεταφέρει στους Πέρσες τα νέα από τη Σαλαμίνα. Η ερμηνεία του είχε ένταση και κατάφερε να μεταφέρει τη βαρύτητα των γεγονότων που περιγράφει, συνδέοντάς τα και με το σήμερα.

Ένα ακόμη στοιχείο που θεωρώ ότι λειτούργησε πολύ καλά ήταν ο φωτισμός. Κατάφερε να συμπληρώσει την απουσία σκηνικών και να δημιουργήσει τις απαραίτητες εναλλαγές στην ατμόσφαιρα.

Σημαντική ήταν και η μουσική του Jeph Vanger καθώς έδινε στην παράσταση το δραματικό στοιχείο που χρειαζόταν.

Ωστόσο, υπήρχαν και στοιχεία που προσωπικά δεν μου ταίριαξαν.

Ένα από αυτά ήταν τα ρούχα του Χορού. Η επιλογή να παραπέμπουν στη σημερινή εποχή εντασσόταν στη συνολική σκηνοθετική προσπάθεια να μεταφερθεί το αντιπολεμικό μήνυμα του έργου στο σήμερα. Προσωπικά όμως δεν θεωρώ ότι λειτούργησε αποτελεσματικά. Αντί να αισθανθώ ότι το αρχαίο κείμενο συνομιλεί με φυσικότητα με το σήμερα, ένιωσα σε ορισμένες στιγμές ότι η σύνδεση δεν μπορούσε να επιτευχθεί.

Το ίδιο συναίσθημα μου δημιούργησε συνολικά η σκηνοθετική προσέγγιση. Η πρόθεση να χρησιμοποιηθούν οι Πέρσες για να γίνει σύνδεση με τους σύγχρονους πολέμους είναι απολύτως κατανοητή. Άλλωστε, πρόκειται για ένα έργο που έχει στον πυρήνα του τις συνέπειες του πολέμου και της ανθρώπινης αλαζονίας.

Ωστόσο, θεωρώ ότι η παράσταση σε ορισμένα σημεία απομακρύνεται αρκετά από το πρωτότυπο κείμενο προκειμένου να υπηρετήσει τη συγκεκριμένη ανάγνωση. Και εκεί ήταν που προσωπικά ένιωσα ότι το συναίσθημα κάποιες φορές εκβιαζόταν και ότι η σκέψη του θεατή κατευθυνόταν προς μία συγκεκριμένη κατεύθυνση.

Άλλωστε, ένα από τα σημαντικότερα μηνύματα του έργου εξακολουθεί να είναι εξαιρετικά επίκαιρο χωρίς να χρειάζονται αναλύσεις: η αλαζονεία ενός ηγέτη και η υπέρβαση των ορίων μπορούν να οδηγήσουν στην καταστροφή όχι μόνο τον ίδιο αλλά και ολόκληρη τη χώρα που κυβερνά.

Και αυτό είναι ίσως το σημείο των Περσών που με προβλημάτισε περισσότερο. Ο Ξέρξης δεν είναι απλώς ένας άνθρωπος που ηττήθηκε σε έναν πόλεμο. Είναι ένας ηγέτης που οδηγεί έναν ολόκληρο λαό στην καταστροφή εξαιτίας της υπερβολικής φιλοδοξίας του. Δυστυχώς, η ιστορία μάς έχει δείξει πολλές φορές πόσο μεγάλο μπορεί να είναι το τίμημα όταν οι αποφάσεις ενός ηγέτη επηρεάζουν τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων.

Όσον αφορά τις ερμηνείες, όπως ανέφερα, ξεχώρισα ιδιαίτερα τον Ρόιλο και τον Σβήγκο. Η Ναυπλιώτου, αντίθετα, μου φάνηκε αρκετά επίπεδη και αποστασιοποιημένη στον ρόλο της Άτοσσας. Θα περίμενα μεγαλύτερη συναισθηματική ένταση από έναν χαρακτήρα που περιμένει να μάθει τι έχει συμβεί στον γιο της.

Η ερμηνεία του Καταλειφού ήταν καλή, αλλά προσωπικά δεν τη βρήκα τόσο δυνατή όσο θα περίμενα. Σε ένα έργο με τόσο έντονες δραματικές στιγμές, θα ήθελα ορισμένες ερμηνείες να έχουν μεγαλύτερη ένταση και να δημιουργούν ισχυρότερη συναισθηματική σύνδεση.

Επίσης, οι πολλές παύσεις του Χορού σε κάποια σημεία μου φάνηκαν ότι επηρέαζαν τον ρυθμό της παράστασης.

Συνολικά, δεν θα χαρακτήριζα τους Πέρσες μια πολύ δυνατή παράσταση. Υπήρχαν αξιόλογες ερμηνείες, ενδιαφέρουσα κινησιολογία, πολύ καλός φωτισμός και μουσική που ενίσχυε τη δραματικότητα. Παράλληλα όμως, η σκηνοθετική επιλογή να δοθεί τόσο μεγάλη έμφαση στη σύνδεση με τους σύγχρονους πολέμους δεν λειτούργησε για μένα πάντα με φυσικό τρόπο.

Παρόλα αυτά, είναι μια παράσταση που θέτει αρκετούς προβληματισμούς. Οι Πέρσες του Αισχύλου εξακολουθούν να μας θυμίζουν ότι ο πόλεμος δεν έχει πραγματικούς νικητές και ότι οι αποφάσεις της εξουσίας μπορούν να καθορίσουν τη ζωή ανθρώπων που δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία να τις επιλέξουν. Και όσο εξακολουθούν να υπάρχουν πόλεμοι και άνθρωποι με εξουσία που αποφασίζουν για τους πολλούς, το έργο θα παραμένει επίκαιρο.

Πληροφορίες παράστασης

Μετάφραση: Παναγιώτης Μουλλάς 
Σκηνοθεσία: Χρήστος Θεοδωρίδης 
Δραματουργική επεξεργασία: Ιζαμπέλα Κωνσταντινίδου, Παύλος Σούλης, Χρήστος Θεοδωρίδης 
Φωτισμοί: Ιωάννα Αθανασίου – Τάσος Παλαιορούτας 
Μουσική: Jeph Vanger
Ενδυματολόγος: Τίνα Τζόκα
Χορογραφία – Κίνηση: Ξένια Θεμελή 
Επιστημονικός σύμβουλος: Παύλος Σούλης
Βοηθός σκηνοθέτη: Ιάσονας Ασημακόπουλος
Βοηθός χορογράφου: Ελίνα Παντελεμίδου
Α’ βοηθός ενδυματολόγου: Μένια Αναστασιάδου
Β βοηθός ενδυματολόγου: Ελένη Σωκράτους
Social Media – Διαφήμιση: Renegade Media
Graphic Design – Photography: Mike Rafail
Επικοινωνία – προβολή:  Μαρκέλλα Καζαμία
Παραγωγή: Marossoulis Productions

Διανομή:
Άτοσσα: Ναυπλιώτου Μαρία
Δαρείος: Καταλειφός Δημήτρης
Ξέρξης: Ροϊλός Αναστάσης
Αγγελιοφόρος: Σβήγκος Σταύρος
Χορός (αλφαβητικά):
Αλεξανδρόπουλος Πάρης
Δεληθανάση Αγγελική
Δερμεντζίδης Κρητικός Γιώργος
Εξακοΐδης Γιώργος 
Θεμελή Ξένια
Κισσανδράκης Γιώργος
Κωνσταντινίδης Γιώργος
Μακρής Ντένης
Μανδρινός Δημήτρης
Μανωλάς Νίκος
Παντερμαλή Αγγελική
Πίττα Τατιάνα- Άννα
Σακελλαριάδη Πέννυ
Σωτηροπούλου Σαββίνα
Τρυφουλτσάνης Βασίλης
Τσαλίκης Βασίλης
Φύτρος Σαμψών

Διαβάστε επίσης: Οι νέες θεατρικές παραστάσεις από 3-9/9/2026